1. Nüfus: 474 mü, 440 mı?

16 Kasım 1935 tarihli röportaj, aynı yazı içinde iki ayrı rakam veriyor:

Bu 54 haneli köyde 474 muhacir vardır.

…474 nüfusun dokuz ayda 440’a inişini onlar gibi olağan saymak mümkün mü?

İkisi aynı anda doğru olamaz. En akla yakın okuma, 474’ün kayıtlı ya da köye geliş anındaki sayı, 440’ın ise röportaj sırasındaki fiilî sayı olmasıdır. Muhabir önce resmî rakamı verip yazının sonunda altını oyuyor olabilir. Ancak metin bunu söylemez; bu bir yorumdur.

2. Ölüm sayıları toplamıyor

Üç ayrı veri var:

Basit hesap: net kayıp 34 ve aynı dönemde 19 doğum varsa, toplam ölüm 53 olmalıdır. Kayıt “otuzu aşmış” diyor. Otuz artı on bir de 41 eder. Hiçbiri 53’e ulaşmıyor.

Olası sebepler — hiçbiri metinlerde yazmaz:

• Zaman aralıkları farklı: dokuz ay, bir yıl ve belirtilmemiş bir süre
• Köyden ayrılan ya da başka köye geçen haneler olmuş olabilir
• Rakamlar yuvarlak veya tahmini olabilir
• “19 doğum” köyün tamamını değil bir kesimini kapsıyor olabilir

3. Hasat: 3.000 teneke ile 8 okka bağdaşmıyor

16 Kasım 1935 tarihli röportajda bir kadın şöyle anlatıyor:

Bize geldiğimiz zaman 8.000 kilo tohum verdiler… Nitekim bu 8.000 kilo tohumdan çıkan buğday, 3.000 tenekeyi zor doldurdu. Bundan da adam başına 8 okka buğday düştü.

Teneke, tahıl ölçüsü olarak bölgeye göre 14–20 kilo arasında değişir. Üç bin tenekeyi ortalama 16 kilodan hesaplarsak yaklaşık 48 ton eder. Bunu 440 kişiye bölünce kişi başına yaklaşık 109 kilo düşer. Oysa metin “8 okka” diyor — yani yaklaşık 10 kilo. Aradaki fark yaklaşık on kat.

Ayrıca 8 ton tohumdan 48 ton hasat, felaket değil olağan bir verimdir; bu da yazının anlattığı kıtlık tablosuyla çelişir.

Olası açıklamalar:

• 3.000 teneke köyün değil, bölgenin toplam rakamı olabilir
• Hasadın büyük kısmı tohumluğa ve borç ödemesine gitmiş, 8 okka dağıtılan pay olabilir
• Rakamlardan biri taramada yanlış okunmuş olabilir

Ölçü birimleri

• Okka: 1,28 kilogram
• Teneke: tahıl ölçüsü, bölgeye göre 14–20 kilogram
• Dönüm: yaklaşık 919 metrekare